Có lúc mình đưa bảng ra mà buổi khám vẫn đi hướng khác. Thường không phải vì dữ liệu vô dụng, mà vì nó chưa cần ở thời điểm đó — nhưng cũng có lúc nên hỏi thẳng.
Vì sao bảng của mình có lúc không được dùng tới
- Thường vì buổi khám đang ưu tiên việc khác
- Một triệu chứng cấp hơn, hoặc một xét nghiệm cần làm ngay
- Hoặc vì dữ liệu đó không ảnh hưởng tới quyết định lần này
- Nó không có nghĩa là dữ liệu vô dụng
- Mục thứ ba là lý do hay gặp nhất
Mục cuối là điều cần rõ, và nó giữ cho mình không bỏ thói quen ghi chép.
Mình có nên hỏi thẳng không
- Nên, và hỏi một cách bình thường
- Bảng này có giúp gì cho bác sĩ không
- Tôi có nên tiếp tục ghi không
- Câu hỏi đó rõ ràng và dễ trả lời hơn là ngồi đoán
- Mục thứ ba là câu có ích nhất
Mục cuối là lý do, và nó biến một cảm giác mơ hồ thành một câu trả lời cụ thể.
Nếu bác sĩ nói không cần ghi nữa thì sao
- Hỏi thêm vì sao
- Để hiểu chứ không phải để tranh luận
- Có khi chỉ số đó thật sự không cần theo dõi ở nhà
- Và biết vậy thì mình đỡ mất công
- Mục thứ hai là tinh thần nên có
Mục cuối là lợi ích, và bỏ được một việc không cần cũng là một kết quả tốt.
Khi nào thì nên tìm ý kiến khác
- Khi mình đã hỏi rõ mà vẫn thấy điều mình lo chưa được trả lời
- Hoặc thấy không hiểu được hướng xử trí
- Tìm ý kiến thứ hai là việc bình thường
- Không phải chuyện mất lòng
- Mục đầu là điều kiện: đã hỏi rõ trước đã
Mục thứ ba là điều nhiều người cần được nói ra, và nó đúng ở mọi nơi.
Về việc buổi khám có trật tự ưu tiên riêng
- Bác sĩ đi theo thứ tự: cái gì cấp, cái gì ảnh hưởng tới quyết định hôm nay
- Dữ liệu theo dõi dài hạn thường nằm sau hai thứ đó
- Nên nó bị đẩy xuống cuối chứ không bị bỏ
- Biết trật tự này thì mình bớt hụt hẫng
- Mục thứ hai là vị trí thật của bảng mình
Mục cuối là lợi ích của việc hiểu bối cảnh, và nó làm buổi khám nhẹ hơn.
Về việc bảng ghi khó đọc cũng là một lý do
- Bảng dài mấy trang, chữ nhỏ, không có ngày tháng thì rất khó dùng
- Đôi khi vấn đề nằm ở cách trình bày chứ không ở nội dung
- Gọn lại một trang rồi thử lần sau
- Đây là phần mình sửa được ngay
- Mục thứ hai là điều nên tự kiểm trước
Mục thứ ba là việc làm cụ thể, và nó thường đổi hẳn phản ứng của người đọc.
Về việc hỏi bác sĩ muốn mình ghi gì
- Hỏi bác sĩ cần mình theo dõi chỉ số nào và ghi những gì
- Ghi đúng thứ họ cần thì lần sau bảng chắc chắn được dùng
- Đây là cách biến việc ghi chép thành việc có địa chỉ
- Hơn hẳn việc tự nghĩ ra rồi hy vọng nó hữu ích
- Mục thứ hai là kết quả
Mục thứ ba là cách nói lại, và đó là mẹo thực tế nhất của bài này.
Về việc đừng nản mà bỏ ghi
- Một lần không được dùng không nói gì về giá trị lâu dài của dãy số
- Giá trị của nó hiện ra khi có một thay đổi cần giải thích
- Lúc đó thì dãy số cũ là thứ duy nhất trả lời được
- Bỏ giữa chừng là mất luôn phần đã tích cóp
- Mục thứ hai là thời điểm nó trả công
Mục cuối là cái giá của việc bỏ, và nó lớn hơn vẻ ngoài của quyết định đó.
Về việc phân biệt hai tình huống
- Một là buổi khám đang bận với việc khác — chuyện thường, không cần làm gì
- Hai là mình hỏi rõ mà vẫn không nhận được câu trả lời nào — chuyện khác hẳn
- Phân biệt được hai cái đó thì biết nên kiên nhẫn hay nên đi tiếp
- Cách phân biệt là đã hỏi thẳng hay chưa
- Mục thứ hai là tình huống đáng cân nhắc
Mục cuối là ranh giới cụ thể, và nó rõ ràng hơn cảm giác.
Về việc giữ quan hệ làm việc lâu dài
- Người theo dõi mình nhiều năm hiểu nền của mình tốt hơn bất cứ bảng nào
- Một buổi khám chưa vừa ý không phải lý do đổi người ngay
- Nói ra điều mình chưa hài lòng thường giải quyết được
- Đổi liên tục thì không ai kịp hiểu trường hợp của mình
- Mục thứ ba là việc nên thử trước
Mục cuối là hậu quả, và nó giống hệt lý do nên chọn một nơi xét nghiệm và ở lại.
Ba câu hỏi trước khi tin một con số
- Nó được đo lúc nào và trong điều kiện nào
- Phòng nào làm, đơn vị nào, và khoảng tham chiếu là gì
- So với lần trước cùng nguồn thì nó đang đi theo hướng nào
- Bảng của mình tồn tại để trả lời ba câu đó khi được hỏi tới
- Không được hỏi tới hôm nay thì nó vẫn sẵn sàng cho lần sau
Hai mục cuối là cách nghĩ đúng về công sức mình bỏ ra.
Một con số không nói gì — xu hướng và ngữ cảnh mới nói
- Xu hướng chỉ có giá trị khi có một câu hỏi cần nó trả lời
- Ngày chưa có câu hỏi đó thì dãy số nằm im, và điều đó bình thường
- Ngày có, nó là thứ không ai dựng lại được nếu lúc đó mới bắt đầu ghi
- Đó là toàn bộ lý do ghi đều
- Mục thứ ba là lập luận mạnh nhất
Mục cuối là kết luận, và nó cũng là câu trả lời cho câu ghi làm gì.
Việc của mình và việc của bác sĩ
- Việc của mình: hỏi thẳng xem bảng có giúp được gì không
- Việc của mình: hỏi bác sĩ cần mình ghi gì, rồi ghi đúng thứ đó
- Việc của bác sĩ: quyết định trật tự ưu tiên của buổi khám
- Việc của bác sĩ: nói rõ nếu không cần theo dõi ở nhà nữa
- Dòng thứ hai là cách làm cho hai phía gặp nhau
Mục cuối là điều đáng nhớ, và nó biến việc tự theo dõi thành việc chung.
Khi nào đừng chờ tới buổi hẹn
- Điều mình lo vẫn chưa được trả lời mà triệu chứng đang nặng lên
- Kết quả hoặc phần nhận xét có đề nghị liên hệ ngay
- Một chỉ số lệch rất nhiều so với nền quen thuộc của mình
- Có người từ cơ sở y tế gọi cho mình
- Không rõ mình có thuộc trường hợp nào ở trên — thì gọi hỏi
Mục đầu tách hai chuyện ra: chưa hài lòng về giao tiếp là một chuyện, triệu chứng nặng lên là chuyện phải xử lý ngay.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bảng của mình có lúc không được dùng tới?
Thường vì buổi khám đang ưu tiên việc khác: một triệu chứng cấp hơn, một xét nghiệm cần làm ngay, hoặc vì dữ liệu đó không ảnh hưởng tới quyết định lần này. Nó không có nghĩa là dữ liệu vô dụng.
Mình có nên hỏi thẳng không?
Nên, và hỏi một cách bình thường: bảng này có giúp gì cho bác sĩ không, tôi có nên tiếp tục ghi không. Câu hỏi đó rõ ràng và dễ trả lời hơn là ngồi đoán.
Nếu bác sĩ nói không cần ghi nữa thì sao?
Hỏi thêm vì sao, để hiểu chứ không phải để tranh luận. Có khi chỉ số đó thật sự không cần theo dõi ở nhà, và biết vậy thì mình đỡ mất công.
Khi nào thì nên tìm ý kiến khác?
Khi mình đã hỏi rõ mà vẫn thấy điều mình lo chưa được trả lời, hoặc thấy không hiểu được hướng xử trí. Tìm ý kiến thứ hai là việc bình thường, không phải chuyện mất lòng.